Czy zastanawiałeś się kiedyś, jak dużo owoców tak naprawdę znajduje się w słoiczku Twojego ulubionego dżemu? Choć na co dzień rzadko analizujemy jakość handlową dżemów pod kątem paragrafów, to właśnie przepisy decydują o tym, co ostatecznie trafia na nasze kanapki. Już niedługo czekają nas na tym polu spore zmiany – i to takie, które na pewno ucieszą każdego miłośnika owocowych przetworów!
Postanowiłem wziąć pod lupę nadchodzące regulacje prawne, w tym głośne unijne zmiany określane mianem „dyrektyw śniadaniowych”. Zobaczmy, jak od strony praktycznej zmieni się skład dżemu w najbliższych latach i co to oznacza dla naszego zdrowia.
Artykuł ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej.
Spis treści
Zanim przejdziemy do konkretów, warto wiedzieć, skąd w ogóle wzięła się potrzeba prawnych rewolucji. Nowe wymogi jakościowe dla dżemów i marmolad to efekt wdrożenia unijnej Dyrektywy 2024/1438 z maja 2024 roku. Dokument ten jest potocznie nazywany elementem zaktualizowanych „dyrektyw śniadaniowych”, ponieważ reguluje skład i jakość popularnych produktów, po które najczęściej sięgamy o poranku.
Głównym celem prawodawców w Unii Europejskiej jest wspieranie nas, konsumentów, w dokonywaniu zdrowszych i bardziej świadomych wyborów żywieniowych. Mechanizm jest prosty: poprzez zwiększenie obowiązkowej ilości owoców w przetworach, producenci będą zmuszeni do naturalnego obniżenia ilości dodawanego, wolnego cukru. To świetny krok w stronę zdrowszego, bardziej zbilansowanego odżywiania!
Największą i najbardziej wyczekiwaną zmianą jest znaczący wzrost minimalnej zawartości owoców w produkcie końcowym. Zgodnie z dotychczas obowiązującymi w Polsce przepisami, aby wytworzyć 1 kilogram tradycyjnego dżemu, producent musiał użyć nie mniej niż 350 g pulpy lub przecieru owocowego.
Nadchodząca nowelizacja mocno podnosi tę poprzeczkę. W nowym prawie minimalna ilość pulpy lub przecieru wymagana do wyprodukowania 1000 g gotowego wyrobu wyniesie aż 450 g. Oznacza to dodatkowe 100 gramów owoców na każdy kilogram produktu! Co więcej, w przypadku produktów z wyższej półki, czyli „dżemów ekstra”, wymagana ilość pulpy owocowej również rośnie – z 450 g do 500 g na kilogram gotowego przetworu. Dzięki temu w naszych sklepach pojawią się przetwory o znacznie bogatszym smaku i bardziej owocowym składzie.
Kolejna niezwykle ciekawa modyfikacja dotyczy popularnej w wielu polskich domach marmolady. W starszej wersji rozporządzenia, w oficjalnej klasyfikacji produktów widniała po prostu kategoria o ogólnej nazwie „marmolada”.
Nowe regulacje wprowadzają tutaj ważne uściślenie nazewnictwa. Odświeżone przepisy zmieniają pojęcie tego wyrobu na „marmolada z owoców cytrusowych”. To bezpośredni wynik unijnych wytycznych, w których słowo „marmolada” zostało ściśle zarezerwowane wyłącznie dla wyrobów przygotowanych na bazie owoców cytrusowych.
Twórcy nowych regulacji prawnych pomyśleli również o producentach żywności, dając im nieco większą elastyczność technologiczną na etapie produkcji. Wcześniejsze przepisy ogólnikowo pozwalały na dodawanie do wybranych dżemów czy galaretek m.in. soków owocowych, soków z czerwonych owoców czy soku z buraków ćwikłowych.
Zaktualizowana wersja aktu prawnego wyraźnie dopuszcza stosowanie – obok tradycyjnych soków – również ich form zagęszczonych (producenci będą mogli oficjalnie dodać m.in. zagęszczony sok z owoców cytrusowych czy zagęszczony sok owocowy). Oprócz tego doprecyzowano zasady dla produktów dietetycznych – wyjaśniono wprost, że limity dotyczące ilości ekstraktu ogólnego nie dotyczą wyrobów posiadających unijne oświadczenia żywieniowe o „obniżonej zawartości cukrów”.
Choć unijna dyrektywa została przyjęta i weszła w życie w połowie 2024 roku, to zaktualizowana wersja szczegółowego rozporządzenia w Polsce zacznie w pełni obowiązywać już 14 czerwca 2026 roku. Dwuletni okres przejściowy to niezbędny czas dla firm przetwórczych na dostosowanie swoich linii produkcyjnych, uaktualnienie etykiet i dopracowanie receptur do nowych, wyższych standardów.
odsumowując, nadchodzące zmiany w prawie żywnościowym to ogromny krok w stronę podniesienia jakości produktów. Więcej owoców, lepszy skład i naturalnie mniej cukru – to fantastyczna wiadomość dla wszystkich konsumentów, którzy coraz częściej i dokładniej wczytują się w sklepowe etykiety. Warto zapisać sobie tę datę w kalendarzu i już wkrótce wypatrywać w sklepach dżemów, które będą jeszcze lepsze niż dotychczas!
Nie! Po prostu przepisy wskazują nową kategorię, "marmolady z owoców cytrusowych", obok "marmolady z owoców inne niż cytrusowe".
Choć w potocznej mowie często używamy tych słów zamiennie, prawo żywnościowe wyraźnie je rozróżnia. Dżem to mieszanina o typowo zżelowanej konsystencji, do której produkcji wykorzystuje się m.in. pulpę lub przecier owocowy, wodę oraz cukry. Z kolei konfitura charakteryzuje się gęstą, ale niezżelowaną konsystencją. Co ważne, do produkcji konfitury używa się wyłącznie pulpy (czyli jadalnych kawałków całego owocu), a nie przetartej masy.
Ekstrakt ogólny (oznaczany w laboratoriach refraktometrycznie) to nic innego, jak zawartość rozpuszczalnych w wodzie substancji w produkcie – w praktyce są to głównie cukry pochodzące z samych owoców oraz te dodane w procesie produkcji. Zgodnie z normami, standardowy dżem, konfitura czy galaretka muszą zawierać nie mniej niż 60% ekstraktu ogólnego. Wyjątkiem są tu m.in. powidła śliwkowe, dla których minimum to 54%, a także produkty z oficjalnym oświadczeniem o „obniżonej zawartości cukrów”, w których ten wskaźnik może być naturalnie niższy.
W pierwszej kolejności sprawdź czy jest nazwa prawna dla danego produktu. Przepisy definiują wiele produktów (np. masło, cydr, dżem). Jeżeli takiej nazwy nie ma możesz użyć nazwy zwyczajowej (np. piwo miodowe) albo opisowej (napój bezalkoholowy aromatyzowany).
Minimum 450 g. Wyjątki są przewidziane dla owoców porzeczki, jarzębiny, rokitnika (350g), imbiru (180g), orzechów nerkowca (230g) i marakui (męczennicy, passiflory) - 80 g.
Radca prawny
Radca prawny specjalizujący się w obsłudze przedsiębiorców z sektora żywności i napojów (FMCG i HORECA), ze szczególnym naciskiem na regulacje rynku alkoholi. Łączy praktykę prawną z działalnością edukacyjną. Wykładowca Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie. Autor bloga "Browar Paragraf".
Copyright © 2026 Wszystkie prawa zastrzeżone
Strona stworzona przez domseo.pl | Polityka prywatności | Polityka plików cookie
