Produkt może mieć prawidłowy skład, a mimo to zostać uznany za zafałszowany. To wszystko na skutek nowych przepisów.
Od 16 września 2026 r. nowelizacja ustawy o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych zwiększy znaczenie takich uchybień i rozszerzy możliwości działania IJHARS. Zmiany dotyczą producentów, importerów, dystrybutorów oraz sprzedawców żywności i napojów. Dla przedsiębiorcy oznaczają konieczność przyjrzenia się zarówno produktowi, jak i temu, co obiecuje klientom na etykiecie, w sklepie internetowym i reklamie. Koszt przeoczenia może wykraczać poza poprawienie opakowania: w grę wchodzą kary pieniężne, zakłócenia sprzedaży, a w określonych przypadkach również odpowiedzialność karna.
Spis treści
Najistotniejsza zmiana obejmuje definicję artykułu rolno-spożywczego zafałszowanego. Nowe przepisy wymieniają m.in. brak wymaganego oznakowania (to nowość), skład niezgodny z przepisami o jakości handlowej, nieprawidłową lub nieprawdziwą nazwę oraz nieprawdziwe dane o pochodzeniu, trwałości, zawartości netto, klasie jakości, odmianie lub typie handlowym. Warunek istotnego naruszenia interesów konsumentów powiązano z przypadkiem zmian powodujących ukrycie rzeczywistego składu lub innych właściwości produktu. Z konstrukcji przepisu wynika, że nie będzie już wspólną przesłanką wszystkich postaci zafałszowania. Argument, że nieprawdziwa informacja nie miała większego znaczenia dla kupującego, może więc nie wystarczyć do uniknięcia takiej kwalifikacji. Każde uchybienie wymaga jednak oceny w świetle konkretnego obowiązku; nie każda literówka czy niedoskonałość graficzna oznacza zafałszowanie.
Zmiana definicji ma bezpośrednie znaczenie dla odpowiedzialności finansowej. Za wprowadzanie do obrotu artykułów zafałszowanych nadal przewidziana jest kara do 10% przychodu osiągniętego w roku rozliczeniowym poprzedzającym rok nałożenia kary, nie niższa niż 1000 zł. Sam limit nie jest nowy, lecz szersza definicja może zwiększyć liczbę przypadków objętych tą sankcją.
Nowelizacja wprowadza ponadto przestępstwo wprowadzania do obrotu artykułów zafałszowanych w celu osiągnięcia korzyści majątkowej. W typie podstawowym grozi za nie grzywna, ograniczenie wolności albo pozbawienie wolności do roku, a przy artykułach znacznej wartości do trzech lat pozbawienia wolności. Odpowiedzialność karna wymaga wykazania wszystkich znamion czynu, w tym wskazanego celu działania. Nie wynika automatycznie z błędu na etykiecie. Szczególnie ryzykowne będzie jednak świadome kontynuowanie sprzedaży po uzyskaniu informacji o zafałszowaniu produktu.
IJHARS zyska również odrębny tryb weryfikacji informacji o produktach, bez konieczności wcześniejszego przeprowadzenia kontroli w zakładzie. Uzasadnione podejrzenie naruszenia może prowadzić do postępowania wyjaśniającego, a następnie nakazu zmiany treści informacji lub opublikowania sprostowania. W praktyce oznacza to większe ryzyko związane z nieaktualnymi opisami w sklepie internetowym oraz reklamami niespójnymi ze składem czy pochodzeniem towaru. Niewykonanie takiej decyzji może skutkować karą do dwudziestokrotności przeciętnego wynagrodzenia za rok poprzedzający rok nałożenia kary, nie niższą niż 500 zł. Nowe uprawnienia kontrolne wprost obejmą także korespondencję elektroniczną i systemy informatyczne, w tym należące do zewnętrznych podmiotów, jeżeli zawierają dane kontrolowanej firmy objęte przedmiotem kontroli i firma ma do nich dostęp. Przechowywanie dokumentacji w chmurze nie wyłączy zatem możliwości jej sprawdzenia.
Przygotowanie do zmian warto rozpocząć od porównania etykiet i opisów internetowych z aktualnymi recepturami, specyfikacjami oraz dokumentami dostawców. Należy też ustalić, kto odpowiada za reakcję na wykryte niezgodności i terminową obsługę korespondencji z IJHARS. W określonych sytuacjach nowe przepisy przewidują usunięcie niezgodności przez odpowiednie zabiegi przed zastosowaniem zakazu obrotu, ale poprawienie oznakowania nie gwarantuje uniknięcia kary pieniężnej. Dlatego kontrolę zgodności najlepiej przeprowadzić przed dystrybucją. Chcesz sprawdzić, jak nowe przepisy wpływają na Twoją firmę? Skontaktuj się z Kancelarią Radcy Prawnego Dawida Siedleckiego. Prześlij etykietę, opis produktu lub pismo z IJHARS, aby ustalić zakres analizy i potrzebnego wsparcia prawnego.
Tak. Nowelizacja usuwa warunek uzależniający opłatę za czynności kontroli granicznej jakości handlowej od stwierdzenia nieprawidłowości. Importer powinien uwzględnić ten koszt również przy towarze zgodnym z wymaganiami. Zmiana nie oznacza, że każda krajowa kontrola IJHARS będzie odpłatna niezależnie od wyniku.
Sama niewielka wartość nie wystarczy. Nowy przepis dotyczący określonych kar wymaga łącznego spełnienia trzech warunków: wartości kontrolowanych artykułów poniżej 2% przeciętnego wynagrodzenia za rok poprzedzający kontrolę, braku przyczynienia się kontrolowanego do nieprawidłowości oraz braku możliwości wprowadzenia konsumenta w błąd. Wtedy postępowania się nie wszczyna, a wszczęte umarza. Rozwiązanie obejmuje m.in. zwykłą niezgodność jakości handlowej, lecz nie karę za wprowadzanie produktów zafałszowanych.
Kontrole rozpoczęte i niezakończone przed wejściem nowelizacji w życie prowadzi się według przepisów dotychczasowych. Osobno trzeba ocenić zasady wymierzania kar: ustawodawca przewidział stosowanie nowego brzmienia przepisów o kryteriach ustalania wysokości kary i żądaniu związanych z tym dokumentów również do wcześniejszych naruszeń. Nie oznacza to stosowania całej nowelizacji do dawnych zdarzeń.
Nowelizacja przewiduje odrębną karę za brak wymaganych faktur lub dokumentów towarzyszących, ich niezgodność z art. 6 ust. 4 rozporządzenia 2023/2429 oraz zawarte w nich nieprawdziwe lub niekompletne informacje. Może ona sięgać dwudziestokrotności przeciętnego wynagrodzenia za rok poprzedzający rok nałożenia kary, a jej minimum wynosi 1000 zł. Warto zatem sprawdzić także dokumentację przekazywaną między dostawcą a odbiorcą.
Nowelizacja wprowadza mechanizm zapobiegający takiej kumulacji w odniesieniu do administracyjnej kary za zafałszowanie i nowego przestępstwa. Wszczęcie postępowania karnego powoduje niewszczynanie albo zawieszenie wskazanego postępowania administracyjnego wobec osoby fizycznej za ten sam czyn. Po prawomocnym skazaniu tej kary administracyjnej się nie wymierza, a już pobrana podlega zwrotowi wraz z odsetkami po uchyleniu decyzji. Mechanizm ten nie oznacza automatycznego zwolnienia spółki z odpowiedzialności, gdy skazano osobę działającą w jej strukturach.
Radca prawny
Radca prawny specjalizujący się w obsłudze przedsiębiorców z sektora żywności i napojów (FMCG i HORECA), ze szczególnym naciskiem na regulacje rynku alkoholi. Łączy praktykę prawną z działalnością edukacyjną. Wykładowca Uniwersytetu Rolniczego w Krakowie. Autor bloga "Browar Paragraf".
Copyright © 2026 Wszystkie prawa zastrzeżone
Strona stworzona przez domseo.pl | Polityka prywatności | Polityka plików cookie
